حاج آقا روح الله (جلد دوم)

کتاب "حاج آقا روح الله"جلد دوم بررسی دوران استادی امام خمینی (ره) در بستر تاریخ تالیف: حمیدرضا باقری

در بخشی از کتاب می خوانیم:

تعطیلی درس فلسفه حاج آقا روح الله (1328) 
سال ها بود که تبلیغات مخالفان فلسفه شرایط را برای حاج آقا روح الله در تدریس فلسفه سخت کرده بود. با این حال ایشان در برابر این فشارها مقاومت می کردند و بدون اثر پذیری، مسیر خود را پیش می بردند، تا اینکه سرانجام تدریس فلسفه را بعد از بیش از بیست سال در سال 1328 در سن 47 سالگی کنار گذاردند. برخی معتقد بودند مخالفت ها و کارشکنی های دیگران موجب تعطیلی درس ایشان گردیده است.  
شهید حجت الاسلام فضل الله محلاتی نقل می کنند:
بعد از مدتی متأسفانه برخی برای ایشان خیلی مزاحمت ایجاد کردند. عده ای که برخی از آن ها اهل آذربایجان هم بودند، جوسازی هایی می کردند و اتهاماتی می زدند و بالاخره مزاحمت ها و تهمت های آن ها موجب شد حاج آقا روح الله تمام درس های خصوصی خود را تعطیل کنند.  
البته شاید تعطیلی درس حاج آقا روح الله دلایل دیگری نیز داشت. ایشان پس از سال ها تدريس فلسفه، شاگردانی شایسته تربیت کرده بودند که می توانستند به خوبی فلسفه را تدریس کنند. علاوه بر آن شخصیت برجسته ای چون علامه طباطبائی نیز به تازگی به قم هجرت کرده و مشغول به تدریس فلسفه شده بودند. همچنین ایشان در اواخر دوره تدریس خصوصی اسفار،برای آقایان مطهری و منتظری تدریس خارج اصول را  آغاز کرده و به تدریج شاگردان درس ایشان زیاد شدند. وقت زیادی که تدریس خارج  فقه و اصول می گرفت در کنار دیگر عوامل یاد شده موجب شد از پرداختن به علوم  عقلی به کلی باز بمانند. حاج آقا روح الله یک بار دیگر هم در سال 1327، با ورود میرزای آشتیانی به قم، کار تدریس علوم معقول را کنار گذاشته و مشغول مباحث دیگر شده بودند تا اینکه میرزا قم را ترک کرد و ایشان مجدداً تدریس فلسفه را آغاز کردند.  
در کنار سایر عوامل، امام، عرصه فقه و اصول را برای ایجاد حرکتی اجتماعی- سیاسی مناسب تر از علوم عقلی می دیدند. آیت الله ابراهیم امینی نقل می کنند:
زمانی که من برای بار دوم به قم آمدم، حاج آقا روح الله فلسفه را به کلی تعطیل و تمام اوقاتش را صرف فقه و اصول می کرد. به طوری که حتی در درس فقه و اصول هم حاضر نبود به سؤالات فلسفی پاسخ دهد. می گفت: این مسائل را بگذارید جای خودش. روزی به ایشان عرض کردم: شما که اهل فلسفه هستید، چرا با مسائل فلسفی این گونه برخورد می کنید؟ جواب داد: «در این زمان اسلام احتیاج به فقه و فقیه دارد.» من در آن زمان، مقصود ایشان را خوب نفهمیدم تا سال 1342 که مبارزات بر ضد رژیم پهلوی شروع شد و در بین فقها و مراجع حاج آقا روح الله پرچم مبارزات را بر دوش گرفت.  
حاج آقا روح الله اگرچه مدتی بعد از آغاز تدریس خارج اصول دیگر به علوم معقول  نپرداختند؛ ولی مباحث فلسفی را به خوبی در ذهن داشتند و حتی بعد از سال ها به  مباحثه آن مطالب با دیگر علما می پرداختند.  
در نجف آخوند ملاصدرا بادکوبه ای فیلسوف عصر بودند، یکی ایشان و دیگر آیت الله شیخ عباس قوچانی آیت الله آشیخ صدرا فلسفه تدریس نمی کردند؛ اما در منزل آیت الله آمیرزا باقر زنجانی با حاج آقا روح الله (زمانی که  ایشان در تبعید به سر می بردند) بحث دائمی داشتند و حرف هایی هم می زدند که بالاتر از سطح فهم ما بود و علمایی هم که در آنجا حضور داشتند، همه مبهوت مانده بودند. من بعداً از آشیخ صدرا در مورد سطح فلسفه آقا روح الله سؤال کردم؛ ایشان گفتند آقای خمینی دریایی از فلسفه است.  از حاج آقا روح الله در رابطه با فلسفه آشیخ صدرا پرسیدم؛ گفتند: ایشان بسیار واردند.  
حاج آقا روح الله پس از گذشت بیش از سی سال از تعطیلی دروس حکمتشان در دوران پس از انقلاب مدتی برای عروسشان خانم فاطمه طباطبائی، فصوص تدریس کردند. حجت الاسلام محمد حسن رحیمیان نیز که پس از انقلاب با  پیدا شدن نسخه های قدیمی دو کتاب فلسفی شرح فصوص و مصباح الانس حاج اقا روح الله، مسئولیت نسخه برداری و انتشار این دو کتاب را بر عهده داشتند، در این رابطه می گویند:  
چون از تعلیقات بر فصوص و مصباح الانس تنها یک نسخه وجود داشت، به منظور بالا بردن ضریب اطمینان برای نگهداری آن ها به پیشنهاد حاج  احمد آقا مشغول استنساخ این آثار شدم. ضمن این کار و مراجعات مکرر به محضر حضرت آقا در مورد آن، متوجه شدم به رغم گذشت نزدیک به شصت سال از زمان تألیف مزبور و پویایی مداوم و متصاعد حضرتشان در تمام زمینه های علمی و معنوی، همچنان به دریافت های علمی شان در  آن زمان پابرجا و استوار بودند، به طوری که گویی در همان اول خط به آخر خط رسیده بودند. در ده ها موردی که در طی بازنویسی از محضرشان سؤال کردم، گویی که لحظه ای قبل، قلمشان را از تحریر مطالب مورد نظر بر زمین نهاده باشند و در همان لحظه بدون درنگ جواب می دادند .... به گونه ای  که گویی تمام مفاهیم از کف دست برایشان روشن تر بود. ایشان در جواب تعجب من از این مسئله فرمودند: «اگر انسان به حکمت دست یافت و حقیقتی را دریافت این نه قابل فراموش شدن است، نه تغییر پذیر نه قابل تجدید نظر و نه قابل تخلف» بعد مثالی زدند که: «دو ضرب در دو مساوی است با چهار این دریافت که منطبق با واقعیت است نه فراموش می شود و نه با گذشت زمان تغییر می پذیرد.»
با تعطیل شدن درس حاج آقا روح الله شاگردان اصلی ایشان در درس علامه طباطبائی حاضر شدند. علامه طباطبائی نسبت به حاج آقا روح الله اظهار ارادت زیادی داشتند.هنگامی که یک از بزرگان فلسفه به قم آمده بود،در مجلسی از حاج آقا روح الله می پرسد شما آقای طباطبائی هستید؟علامه جواب می دهند: طباطبائی منم؛ایشان آیت الله خمینی،استاد من هستند.

برگرفته از صفحات 249 الی 252 کتاب

* جهت دیدن و خرید جلد اول این کتاب:  «  کلیک بفرمائید  »

* جهت دیدن و خرید جلد سوم این کتاب:  «  کلیک بفرمائید  »