اطلاعات بیشتر
در بخشی از کتاب می خوانیم:
تمرین خدمت به مردم
ضرورت کمک به نیازمندان
یاری رساندن به نیازمندان واجب است(1) و این مهم تنها به مسلمانان یا مؤمنان نیازمند اختصاصی ندارد. در مدینه، شیعیان، اهل تسنّن یهودیان و مسیحیان زندگی میکردند که گروهی از آنان نیازمند و فقیر بودند. دین مبین اسلام نیز مسلمانان را به یاری رسانیدن به نیازمندان سفارش کرده است. این یعنی توجه به فقر و تلاش برای از بین بردن آن. در این، میان هرگز نباید به کیستی شخص نیازمند توجهی شود.
واژه فقیر در فرهنگ قرآنی به کسی اطلاق میگردد که مقدار درآمد او اندک بوده و به قدری است که پاسخگوی مخارج سالیانه اش نیست. بنابر چنین تعریفی حتی ممکن است تاجری پرآوازه نیز فقیر باشد. به عبارت دیگر برخی افراد کار میکنند اما درآمدشان با هزینه های زندگیشان برابر نیست. چنین افرادی بنابر این، تعریف فقیر شمرده می شوند. از همین رو کمکهای مالی به ایشان و یا فرصت دادن به بدهکاری که نمیتواند بدهی خود را بپردازد واجب است. کمک به کارمند یا کارگر و یا کشاورزی که میزان درآمدش کمتر از هزینه های جاری ،اوست واجب است؛ البته یاری رساندن به چنین افرادی باید به گونه ای باشد که به شخصیت و آبروی آنان خدشه ای وارد نیاید.
کمک های پنهانی
بهترین شکل یاری رساندن به، دیگران کمک کردن پنهانی. است راه پنهان کردن آن نیز بسیار ساده است؛ می توان مقداری پول در پاکتی گذاشت و به صورت مخفیانه به دست نیازمندان رسانید. واژه مسکین در فرهنگ قرآن، کریم به شخص از کار افتاده اطلاق می گردد. مثل پیران و معلولان که نمی توانند کار کنند. خداوند مصرف خمس و زکات را برای هشت گروه از نیازمندان تعیین کرده است، که در قرآن کریم بدان اشاره شده است.
معنای خمس
واژۀ خمس در قرآن مجید بیان شده است. اهل تسنن آيه خمس را نادرست معنا میکنند؛ چرا که معتقدند خمس تنها مربوط به غنائم جنگی است. در حالی که خداوند نفرموده است که اگر جنگی شد و غنیمتی گرفته شد، خمس آن باید داده شود. هرگز کلمه غنیمت در آیه خمس نیست. کلمه غنیمت در، لغت به غنائم جنگی منصرف است. آیه می فرماید:
( وَاعْلَمُوا أَنَّمَا غَنِمْتُمْ )
یعنی اگر سود بردید؛ بنابراین این آیه هرگز به غنیمت مربوط نیست. یک مورد از موارد سود غنیمت است؛ اما در اینجا هیچ دلیلی وجود ندارد که بتوان گفت این ایه تنها درباره غنیمت های جنگی است. واژه غنیمت در آیه خمس از واژه غنم (به معنای سود) گرفته شده است. آیه می فرماید:
( غَنِمْتُمْ مِنْ شَيْءٍ )
یعنی از هر چیزی که سود بردید! «مِنْ شَيْءٍ» به معنای من الجهاد نیست. در این آیه شریفه کلمه «شَیءٍ» نکره بوده و الف و لام ندارد. بنابراین معنایی عام دارد. همچون کسب درآمد از معدن یا به دست آوردن منفعتی در کسب یا هبه و یا درآمدی که از دریا حاصل می شود. بنابراین اگر مسلمانان با هر شغلی که دارند مبلغی را پس انداز کردند و یا این که از مواد غذایی، آنان چیزی باقی ماند، می بایست در پایان سال خمسی خود، خمس (یک پنجم) آن را بپردازند. باید گفت که مصرف کمترین مقدار از سرمایه یا مالی که خمس آن پرداخت نشدهاست، حرام است.
هر فردی با هر شغلی که دارد، باید اولین درآمدش را میزان و معیار سال خمسی خود قرار دهد. برای مثال شخصی که در نخستین روز از مهرماه اولین درآمدش را به دست آورده است، تا روز اول مهرماه سال، بعد هیچ خمسی به هر آنچه که در این مدت خرج کند تعلق نمی گیرد؛ اما پس از این مدت کمترین مبلغی که اضافه، بیاید متعلق خمس بوده و باید آن را بپردازد؛ البته بدهی شخصی بدهکار که میبایست بدهی خود را در همان سال پرداخت کند ولی پرداخت نکرده است، جزو مخارج همان سال حساب می شود. و بدان تعلق نمی گیرد، بنابراین مبلغی که در پایان سال خمسی اضافی میاید درصورتی خمس ندارد که هیچ گونه بدهکاری در آن سال بر عهده شخص نباشد. پس اگر فرد وام یا قرضی گرفته باشد یا هزینه هایی مثل هزینه آب یا برق را هنوز پرداخت نکرده است، می بایست ابتدا چنین هزینه هایی را از اضافی سال خمسی خود کسر کند و سپس خمس باقی مانده آن را بپردازد.
دلسوزان خلوت شب
ائمه اطهار (علیهم السلام) زمانی که در مدینه بودند، در دل شب انبانی را از مایحتاج زندگی (مثل، خرما، نان، لباس و کفش) پُر کرده و آن را به دوش می گرفتند. آنان در تاریکی کوچه ها به صورت ناشناس به خانواده های نیازمندان کمک می کردند. نیازمندان نمی دانستند فردی که شبها به صورت ناشناس به آنان کمک می کند، کیست؛ تا این که آن امام به شهادت می رسید و چند شب نیازمندان فرد ناشناس را نمی دیدند. پس از شنیدن خبر شهادت امام در می یافتند که آن ناشناس که شبهای پیش به آنان کمک می کرد امام ما بوده است. پس از مدتی امام بعدی مایحتاج نیازمندان را تهیه می کرد. این چنین بار دیگر در نیمه های شب رساندن کمکهای پنهانی به نیامندان از سرگرفته می شد.
چکیده مطالب
حضرت امیرمؤمنان علی (علیه السلام) فرمودند که دنیا محلی برای تمرین است. تمرین نخست، عبادت و تمرین،دوم خدمت به مردم است. هیچ گونه تفاوتی در چیستی دین و مذهب شخص وجود ندارد. اکنون ممکن است پرسشهایی به ذهن خطور کند؛
اول آن که چه کسی این تمرینها را برای انسان مقرر کرده است؟
پاسخ: پروردگار
دوم چه افرادی تمرینها را به اطلاع انسانها رسانده اند؟
پاسخ: پیامبران و امامان معصوم (علیهم السلام).
سوم پایان این تمرینها چیست؟ پس از آن چه خواهد شد؟
پاسخ: انسان با فرا رسیدن لحظه مرگش، به صحنه مسابقه وارد می شود.
چهارم، میدان مسابقه کجاست؟
پاسخ: قیامت.
پنجم، پاداش مسابقه چیست؟
پاسخ: بهشت!
امیرمؤمنان علی (علیه السلام) فرمود:
«أَلَا وَ إِنَّ الْمِضْمَارَ الْيَوْمَ وَ السَّبَاقَ غَداً أَلَا وَ إِنَّ السُّبْقَةَ الْجَنَّةُ»
امروز، روز تمرین و فردا روز مسابقه است و پاداش این مسابقه نیز بهشت خواهد بود.
ششم، آیا، تمرین ها راحت و نشاط آور است یا سخت و دشوار؟
پاسخ: به طور قطعی سخت است. انسان صبح هر روز برای اقامه نماز از خواب شیرین بیدار و از بستر گرم و نرم خود جدا شده و وضو می گیرد. این کاری دشوار است. بستن دکان در اوج کار روزانه و رفتن به سوی مسجد برای نمازگزاردن، ساده نیست.
...
برگرفته از صفحات 47 الی 51 کتاب
مشخصات
